Khi tiếng Ả Rập vẫn còn là một lựa chọn xa lạ với nhiều người trẻ Việt Nam, cô Phạm Thị Thùy Vân đã quyết định theo đuổi ngôn ngữ này từ năm 2007. Gần hai thập kỷ gắn bó với tiếng Ả Rập đã đưa cô đến những dấu mốc nghề nghiệp đáng nhớ, từ tham gia dịch cuốn sách "Điện Biên Phủ" sang tiếng Ả Rập đến đảm nhiệm vai trò phiên dịch trong các hoạt động đối ngoại cấp cao. Nhưng trên hết, hành trình ấy còn giúp cô đồng hành cùng nhiều thế hệ sinh viên và chứng kiến sự phát triển của Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Ả Rập, Trường Đại học Ngoại ngữ (ĐHQGHN).
Nhân dịp hướng tới kỷ niệm 30 năm giảng dạy tiếng Ả Rập tại ULIS, cô chia sẻ về lựa chọn nghề nghiệp, những giá trị của nghề giáo và kỳ vọng dành cho thế hệ tiếp nối.

Chọn một con đường ít người đi

Năm 2007, khi hiểu biết của nhiều người Việt Nam về thế giới Ả Rập còn hạn chế, chủ yếu gắn với những câu chuyện trong Nghìn lẻ một đêm hay các bản tin thời sự, cô nữ sinh Phạm Thị Thùy Vân đã quyết định đặt toàn bộ nguyện vọng của mình vào ngành Ngôn ngữ Ả Rập.

“Thời điểm đó, ai cũng hỏi tôi học ngành này để làm gì. Không ít người cho rằng đây là một ngôn ngữ quá khó, quá hiếm và gần như không có cơ hội việc làm”, cô nhớ lại.

Thế nhưng, chính lĩnh vực ít người theo đuổi lại khơi gợi trong cô niềm hứng thú với những điều mới mẻ và mong muốn khám phá những chân trời tri thức khác biệt. Khi ấy, Bộ môn Ngôn ngữ Ả Rập còn trực thuộc Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Nga, với quy mô đào tạo và đội ngũ còn khiêm tốn. Giữa môi trường ấy, sự tận tâm của các thầy cô đã để lại trong cô những ấn tượng sâu sắc.
Một kỷ niệm đặc biệt mà cô luôn nhớ là món quà từ người thầy đầu tiên dạy mình tiếng Ả Rập: cái tên Laila.
Cái tên ấy không chỉ gắn với những ngày đầu làm quen với một ngôn ngữ mới, mà còn trở thành một phần thân thuộc trong hành trình học tập và làm nghề của cô. Đó cũng là dấu ấn về sự gần gũi, tận tâm mà cô nhận được từ những người thầy, người cô đi trước.

Bước ngoặt lớn đến khi cô có cơ hội du học một năm tại Ai Cập. Được sống trong môi trường sử dụng tiếng Ả Rập hằng ngày, cô dần nhận ra ngôn ngữ không chỉ nằm trong giáo trình hay những quy tắc ngữ pháp, mà còn hiện diện trong đời sống, văn hóa và cách con người nhìn nhận thế giới.

“Sau khoảng thời gian ấy, cô không còn học tiếng Ả Rập vì phải học nữa, mà học vì thực sự yêu ngôn ngữ này.”

Trải nghiệm tại Ai Cập giúp cô nhìn nhận thế giới Ả Rập cởi mở và khách quan hơn, vượt qua những định kiến hình thành từ hiểu biết chưa đầy đủ. Từ đó, tiếng Ả Rập không còn đơn thuần là một ngành học, mà trở thành con đường đưa cô đến với những cơ hội học tập, nghiên cứu, nghề nghiệp và hợp tác quốc tế.

Từ ngôn ngữ đến những cơ hội nghề nghiệp và giá trị của nghề giáo

Nhìn lại gần hai thập kỷ gắn bó với tiếng Ả Rập, cô Thùy Vân cho rằng những giá trị lớn nhất mình nhận được không chỉ nằm ở các cơ hội nghề nghiệp, mà còn ở khả năng kết nối con người, khám phá những nền văn hóa khác nhau và chứng kiến sự trưởng thành của các thế hệ sinh viên.
Khi được hỏi về kỷ niệm đáng nhớ nhất trong quá trình giảng dạy, cô cho biết thật khó để lựa chọn, bởi mỗi khóa sinh viên đều mang đến những dấu ấn riêng.
Với cô, niềm vui lớn nhất của người làm giáo dục là được nhìn thấy sự thay đổi của sinh viên qua từng năm tháng. Từ những ngày đầu còn rụt rè, lo lắng trước một ngôn ngữ mới, nhiều bạn đã dần trưởng thành, tự tin làm việc tại các cơ quan ngoại giao, doanh nghiệp, tập đoàn quốc tế; trở thành phiên dịch viên, giảng viên hoặc tiếp tục theo đuổi con đường học tập ở bậc cao hơn.

Song song với công việc giảng dạy, tiếng Ả Rập còn mở ra cho cô những dấu mốc chuyên môn đáng nhớ. Cô từng tham gia dịch cuốn sách "Điện Biên Phủ" sang tiếng Ả Rập, góp phần giới thiệu lịch sử Việt Nam tới độc giả trong khu vực. Cô cũng nhiều lần đảm nhiệm vai trò phiên dịch trong các hoạt động đối ngoại và hội đàm cấp cao giữa lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam với các đối tác quốc tế.

Theo cô, mỗi lần làm việc trong cabin phiên dịch đều là một trải nghiệm đặc biệt, đòi hỏi khả năng tập trung cao độ, kiến thức chuyên môn vững vàng và tinh thần trách nhiệm. Người phiên dịch không chỉ chuyển tải chính xác nội dung giữa hai ngôn ngữ, mà còn góp phần bảo đảm sự thấu hiểu trong giao tiếp, tạo điều kiện cho đối thoại và hợp tác.
Từ giảng đường đến những hoạt động đối ngoại, mỗi trải nghiệm đều giúp cô hiểu sâu sắc hơn giá trị của ngôn ngữ. Và với vai trò giảng viên, cô có cơ hội tiếp tục lan tỏa những giá trị ấy, giúp sinh viên nhìn thấy những khả năng rộng mở phía sau lựa chọn học tiếng Ả Rập.

Đồng hành cùng hành trình 30 năm phát triển của Khoa

Năm 2026 đánh dấu 30 năm tiếng Ả Rập được giảng dạy tại Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Với cô Thùy Vân, đây là dịp đặc biệt để nhìn lại chặng đường đã qua, tri ân các thế hệ thầy cô, sinh viên, cựu sinh viên và đối tác đã góp phần xây dựng, phát triển ngành học.
Theo cô, cột mốc nền tảng là năm 1996, khi tiếng Ả Rập được đưa vào giảng dạy chính thức tại Trường. Từ những khóa sinh viên đầu tiên với số lượng còn hạn chế, ngành học từng bước phát triển, đào tạo nhiều thế hệ sinh viên hiện công tác tại cơ quan nhà nước, đại sứ quán, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các cơ sở giáo dục trong, ngoài nước. Sự trưởng thành của người học chính là một trong những minh chứng rõ nét cho những nỗ lực bền bỉ của các thế hệ giảng viên.
Một dấu mốc quan trọng tiếp theo là việc Bộ môn Ngôn ngữ Ả Rập được nâng cấp thành Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Ả Rập vào năm 2025. Theo cô, sự thay đổi này không chỉ thể hiện bước phát triển về tổ chức, mà còn phản ánh những chuyển biến về đội ngũ giảng viên, hoạt động nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và vị thế của ngành học.

Đằng sau những dấu mốc ấy là quá trình nỗ lực lâu dài của nhiều thế hệ. Giảng dạy tiếng Ả Rập đòi hỏi người thầy không ngừng cập nhật kiến thức về ngôn ngữ, văn hóa, xã hội, chính trị và kinh tế của thế giới Ả Rập, để bài giảng vừa bảo đảm nền tảng học thuật vừa gắn với thực tiễn. Tự học, tự nghiên cứu và chủ động cập nhật thông tin vì thế trở thành yêu cầu thường xuyên đối với mỗi giảng viên.

“Cô luôn mong mỗi bạn trẻ khi bước chân vào Khoa đều cảm thấy yên tâm và tự hào về lựa chọn của mình. Tiếng Ả Rập không chỉ là một công cụ giao tiếp mà còn là cánh cửa để các em hiểu hơn về thế giới, biết trân trọng sự đa dạng văn hóa và chủ động tạo dựng cơ hội cho tương lai.”

Hướng tới lễ kỷ niệm 30 năm, Khoa dự kiến tổ chức chuỗi hoạt động trong nhiều tháng, gồm các chương trình học thuật, hội thảo quốc tế, giao lưu văn hóa và kết nối cựu sinh viên. Điểm nhấn là lễ kỷ niệm vào ngày 17/12, cùng không gian triển lãm về hành trình hình thành và phát triển của Khoa, các khu vực trải nghiệm văn hóa và hoạt động giao lưu giữa các thế hệ giảng viên, sinh viên, cựu sinh viên.

“Đừng giới hạn bản thân chỉ trong khuôn khổ của một ngôn ngữ”

Gửi gắm thông điệp tới sinh viên đang theo học ngành Ngôn ngữ Ả Rập, cô Thùy Vân nhấn mạnh: “Đừng giới hạn bản thân chỉ trong khuôn khổ của một ngôn ngữ.”
Theo cô, học tiếng Ả Rập không chỉ là học cách giao tiếp bằng một ngoại ngữ, mà còn là cơ hội khám phá một nền văn minh lâu đời, tìm hiểu những cách nhìn nhận thế giới khác biệt và kết nối với một khu vực có vai trò quan trọng trong quan hệ quốc tế. Bởi vậy, sinh viên cần chủ động mở rộng hiểu biết, trau dồi kiến thức liên ngành và không ngừng tìm kiếm cơ hội vận dụng ngôn ngữ vào thực tiễn.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, cô nhìn nhận AI là công cụ hữu ích hỗ trợ việc học ngoại ngữ. Tuy nhiên, công nghệ không thể thay thế hoàn toàn tư duy độc lập, khả năng giao tiếp, sự thấu hiểu văn hóa và tinh thần học hỏi không ngừng của con người. Đây chính là những năng lực giúp người học tạo nên giá trị riêng và phát triển nghề nghiệp một cách bền vững.

Nhìn lại hành trình của mình, cô chia sẻ rằng bản thân cũng từng trải qua những lúc mệt mỏi, thậm chí muốn bỏ cuộc. Nhưng qua thời gian, cô nhận ra rằng những điều đòi hỏi nhiều nỗ lực thường mang lại những giá trị sâu sắc và lâu dài.

“Điều quan trọng không phải là đi thật nhanh, mà là có đủ sự kiên trì và nhẫn nại để đi đến cùng.”

Nhân dịp kỷ niệm 30 năm giảng dạy tiếng Ả Rập tại ULIS, cô Thùy Vân gửi lời tri ân tới các thế hệ thầy cô đi trước, cán bộ, chuyên gia quốc tế, đối tác, cựu sinh viên và sinh viên đã cùng vun đắp cho sự phát triển của Khoa trong suốt ba thập kỷ qua. Cô cũng kỳ vọng các thế hệ sinh viên sẽ tiếp tục phát huy những giá trị được trao truyền, tự tin theo đuổi con đường đã chọn và đóng góp cho cộng đồng bằng năng lực của mình.

“Cô mong rằng, dù sau này các em làm việc ở bất cứ đâu, trong bất kỳ lĩnh vực nào, khi nhắc đến Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Ả Rập của ULIS, các em vẫn luôn cảm thấy gắn bó, tự hào và xem nơi đây là ngôi nhà thứ hai luôn rộng mở chào đón các em trở về.”

Từ quyết định lựa chọn tiếng Ả Rập của cô nữ sinh năm 2007 đến hành trình đồng hành cùng nhiều thế hệ sinh viên hôm nay, câu chuyện của cô Phạm Thị Thùy Vân cho thấy một lựa chọn khác biệt có thể mở ra nhiều cơ hội hơn những gì người ta từng hình dung. Và khi được nuôi dưỡng bằng niềm yêu nghề, sự kiên trì cùng tinh thần không ngừng học hỏi, những cánh cửa ấy không chỉ mở ra cho riêng một người, mà còn tiếp tục được trao truyền tới các thế hệ tiếp theo.

ĐTN-HSV/ Dalc